Privacy: ‘je hebt wél iets te verbergen’

We leven in een digitale tijd waarin bijna niets meer privé is. Vroeger had je privacy zodra de gordijnen thuis dicht gingen. Tegenwoordig gaat dat niet zo makkelijk, het spreekwoordelijke gordijn kan niet meer helemaal dicht. We worden continu in de gaten gehouden en alles wordt geregistreerd. Welke sites we bezoeken op het internet, aankopen die we doen, de locaties waar we geweest zijn, wie we daar gesproken hebben en voor hoe lang. We staan onze gegevens zonder enige twijfel af aan allerlei bedrijven en instanties. Terwijl we vaak niet eens weten waar deze allemaal voor gebruikt worden.

“Ik doe toch niets fout?”

Vaak hoor je mensen zeggen: ‘Het maakt mij niet uit, ik heb toch niets te verbergen.’ We maken ons  over het algemeen niet veel zorgen over het feit dat we in de gaten gehouden. Google en Facebook? Ach, zo interessant ben ik ook niet. De overheid? Die mag alles van me weten. De NSA? Ik ben toch geen terrorist? Mensen zijn er vaak van overtuigd dat ze niet zo bijzonder zijn en toch niets fout doen. Maar wat is fout?

Maurits Martijn, journalist bij De Correspondent en co-auteur van het boek ‘Je hebt wél iets te verbergen’, stelt dat iets ‘fouts’ afhangt van meerdere factoren: locatie, persoon en perspectief. Want wat wij in Nederland normaal vinden, kan ergens anders in de wereld fout gevonden worden. Homo’s vinden wij in Nederland heel normaal, maar in Rusland denken ze daar heel anders over. Een pikante foto van jou in een stripclub is erg leuk voor je vrienden, maar je baas maakt zich waarschijnlijk zorgen over de imagoschade die het mogelijk op kan leveren. Daarnaast zijn we het niet altijd met elkaar eens en kan een onderwerp vanuit verschillende perspectieven bekeken worden. Neem bijvoorbeeld vreemdgaan, niet iedereen vindt dat perse fout. De context waarin iets fout gevonden wordt, is dus erg verschillend en afhankelijk van deze factoren.

Het foute verandert

Naast context is de tijdsgeest waarin we leven ook bepalend. Dingen die vroeger fout waren, hoeven dat nu niet meer te zijn en andersom. Bijvoorbeeld homofilie, veertig jaar geleden was dit nog strafbaar in Nederland. Nu kun je je dat bijna niet meer voorstellen. Tijden veranderen en wat op dit moment normaal is, kan over enkele jaren fout zijn. Roken was in de jaren vijftig en zestig enorm populair en werd sociaal geaccepteerd. Inmiddels weten we dat het gezondheidsrisico’s met zich meebrengt en worden er jaarlijks grote campagnes opgezet om mensen te laten stoppen met roken. Maar wat als roken straks verboden wordt? En rokers worden gestraft? Zorgverzekeraars kunnen in de toekomst mogelijk gegevens opvragen, checken of je gerookt hebt en vervolgens je premie verhogen. Dit geldt niet alleen voor roken, maar ook voor ongezond eten, alcohol of drugs. Dan denk je wel twee keer na over die hamburger of dat biertje. Een zeer aannemelijk scenario, die voor veel mensen gevolgen kan hebben. Je zou dus in de toekomst afgerekend kunnen worden op iets wat nu volkomen normaal is.

Welvaartsstaat versus surveillancestaat

Beoordeeld worden op je lifestyle is dat niet eerlijker? In de welvaarsstaat draait het om solidariteit en niet om eerlijkheid. De waarschijnlijkheid dat je ziek wordt heeft momenteel geen invloed op je premie. We betalen aan een collectieve pot waar iedereen gebruik van kan maken, de één wat meer dan de ander. Wanneer we individueel beoordeeld worden, kunnen de kosten enorm oplopen. Evgeny Morozov, schrijver en onderzoeker op het gebied van digitale ontwikkeling, geeft aan dat hoe meetbaarder het individu wordt, hoe meer het gedrag de schuld krijgt. Je gezondheidspremie zou dan al omhoog kunnen schieten omdat je niet genoeg per dag wandelt. Het hangt allemaal af van de grenzen die worden gesteld.

Algoritmes vervangen wetgeving

Waar we nu nog in het gareel worden gehouden door wet- en regelgeving, kan het er over vijftig jaar heel anders uit zien. Morozov stelt dat Big Data de droom is van de moderne staat. Met een enorme hoeveelheid aan bevolkingsdata kunnen er in plaats van wetten, algoritmen gebruikt worden die beoordelen of je iets fout doet. Een menselijke beoordeling wordt overbodig en ons lot ligt in de handen van computers. Onze auto’s kunnen mogelijk detecteren dat er te hard gereden wordt en de eigenaar van de auto automatisch een bekeuring toesturen. Ook kan er gekeken worden naar hoe milieuvriendelijk er gereden wordt. Allemaal hele logische maatregelen, maar we moeten ons wel afvragen of we dit willen.

Voor onze eigen ‘veiligheid’

Instanties zoals de Nederlandse Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD), maar ook de Amerikaanse NSA: National Security Agency verzamelen talloze gegevens over ons en gebruiken deze ten behoeve van de veiligheid. Afluisteren, aftappen, ontwrichten, opereren onder een dekmantel, personen volgen, etc. Enkele taken van de AIVD zoals vermeld op hun eigen website. Criminelen vangen, daar gaat het om. Toch? Ja, in de meeste gevallen wel. Maar ook de AIVD bevindt zich af en toe op glad ijs. In 2013 werd bekend dat de AIVD inbreekt op de servers van internetfora en gegevens verzamelt van alle gebruikers.  “Ze trekken een sleepnet door internetfora en nemen de data van willekeurige personen mee. Dit leidt tot een surveillancestaat.” zegt Nico van Eijk, Hoogleraar informatierecht. Dat begint al redelijk op de Verenigde Staten te lijken. De discussie rondom de activiteiten van de AIVD en het toezicht hierop is nog altijd gaande. De technologie ontwikkelt zich razendsnel, maar de wet- en regelgeving hobbelt er langzaam achteraan. Het blijft nog altijd onduidelijk wat nu precies voor onze veiligheid is, en wat niet.

Wees kritisch

Het lijkt er op dat we best wat kritischer mogen zijn als het aankomt op onze gegevens. Want hoewel je privacy (nu) misschien niet belangrijk vindt, kan het je in de toekomst een flinke rekening opleveren. We hebben met z’n allen best het één en ander te verbergen, zonder dat we dat beseffen. Hebben bedrijven al die gegevens eigenlijk wel nodig? En weet ik eigenlijk wel wat ze er mee doen? De overheid blijft nog altijd onduidelijk over de precieze doelen en gebruikte middelen. In de Verenigde Staten zijn er tientallen inlichtingenprogramma’s die informatie verzamelen over iedere burger. En toch is er geen enkele terroristische aanslag vermeden hierdoor. Voordat wij nuchtere Hollanders zover zijn als de Amerikanen, duurt nog wel even. Maar een kritische, bewuste blik kan geen kwaad.

Advertenties

One thought on “Privacy: ‘je hebt wél iets te verbergen’

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s